قالب Ùیس آپ ماه تابان
| |
کد قالب ماه تابان را از کادر زير کپي کرده و در قسمت ويرايش قالب وبلاگ خود کپي نماييد
ماه «نشانهٔ نجومی: ☾» تنها قمر طبیعی سیارهٔ زمین است و با بازتاباندن نور خورشید، شب‌های زمین را کمی روشن می‌کند.
ماه پنجمین قمر طبیعی٠بزرگ در منظومهٔ خورشیدی در میان Û±Û·Û³ قمر موجود در این منظومه است. قطر ماه ØØ¯ÙˆØ¯ Û³Ù¬ÛµÛ°Û° کیلومتر است. جوّ ندارد Ùˆ Ø³Ø·Ø Ø¢Ù† از برخورد سنگ‌های آسمانی آبله‌گون است.
قطر کرهٔ ماه یک‌چهارم کرهٔ زمین است و هیچ سیارهٔ دیگری در منظومهٔ خورشیدی، نسبت به اندازهٔ خود، قمری به این بزرگی ندارد. چگالی ماه چهارپنجم چگالی زمین است.
انسان‌ها از قدیم از کرهٔ ماه Ùˆ چرخش منظم آن برای گاهشماری، به‌ویژه در کشاورزی، بهره Ù…ÛŒâ€ŒÚ¯Ø±ÙØªÙ†Ø¯. Ù…Ø³Ø§ÙØ±Ø§Ù† Ùˆ دریانوردان نیز از نور Ùˆ ØØ¶ÙˆØ± ماه برای جهت‌یابی Ùˆ ناوبری Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ می‌کردند؛ ماه هم‌چنین در اسطوره‌های اقوام ØØ¶ÙˆØ± زیادی داشته Ùˆ در برخی ÙØ±Ù‡Ù†Ú¯â€ŒÙ‡Ø§ ØØªÛŒ آن را به‌عنوان یک ایزد پرستش می‌کرده‌اند. گرانش (جاذبهٔ) ماه باعث به‌وجود آمدن جزر Ùˆ مد آب‌های کرهٔ زمین می‌شود. گرانش کرهٔ ماه هم‌چنین باعث باثبات ماندن Ù…ØÙˆØ± گردش زمین به‌دور خود می‌شود Ú©Ù‡ درصورت عدم وجود ماه، Ø§Ù†ØØ±Ø§Ù Ù…ØÙˆØ±ÛŒÙ زمین مرتباً تغییر می‌کرد Ùˆ این امر باعث Ø¢Ø´ÙØªÙ‡ شدن آب‌وهوا Ùˆ ÙØµÙ„‌ها در زمین می‌شد.
شکل‌گیری ماه
ماه Ùˆ زمین به‌گونهٔ هم‌زمان Ùˆ ØØ¯ÙˆØ¯ Û´Ù«Ûµ میلیارد سال پیش Ø´Ú©Ù„ Ú¯Ø±ÙØªÙ†Ø¯. Ø¬ÙØ±Ù… ماه Û±/۸۱ام Ø¬ÙØ±Ù… زمین است. این‌که ماه دقیقاً چگونه به‌وجود آمده، هنوز معلوم نشده‌است. ممکن است همراه با زمین در اوایل شکل‌گیری سامانهٔ خورشیدی Ø´Ú©Ù„ Ú¯Ø±ÙØªÙ‡â€ŒØ¨Ø§Ø´Ø¯ØŒ یا این‌که بعدها جذب میدان جاذبه شده Ùˆ در مدار زمین قرار Ú¯Ø±ÙØªÙ‡â€ŒØ§Ø³Øª. نظریه‌ای Ú©Ù‡ بیش از دیگر نظریه‌ها Ù¾Ø°ÛŒØ±ÙØªÙ‡ شده، این است Ú©Ù‡ ماه از برخورد یک سیارک به‌اندازهٔ مریخ به زمین به‌وجود آمده‌است.
اثرات متقابل جاذبه‌های زمین Ùˆ ماه بر همدیگر باعث Ø§ÙØ²Ø§ÛŒØ´ مدت ØØ±Ú©Øª وضعی٠هر دو جسم شده‌است. برای نمونه، زمانی مدت ØØ±Ú©Øª وضعی٠زمین (طول شبانه‌روز) تنها Û±Û° ساعت بوده، اما این زمان به Û²Û´ ساعت کنونی Ø§ÙØ²Ø§ÛŒØ´ ÛŒØ§ÙØªÙ‡â€ŒØ§Ø³Øª. اگر این روند همچنان ادامه پیدا کند، طول ماه‌ها به Û´Û· روز خواهد رسید. اما مقیاس زمانی٠این روند بسیار بلندتر از طول عمر خورشید بوده؛ بنابراین، سامانهٔ خورشیدی عمر کاÙÛŒ برای رسیدن به آن زمان را نخواهد داشت. قطر خورشید ۴۰۰برابر قطر ماه Ùˆ ÙØ§ØµÙ„Ù‡Ù” آن از زمین نیز ۴۰۰برابر ÙØ§ØµÙ„Ù‡Ù” ماه از زمین است. این Ø§ØªÙØ§Ù‚ باعث می‌شود تا هم ماه Ùˆ هم خورشید به یک اندازه به نظر رسیده Ùˆ درهنگام Ø®ÙˆØ±Ø´ÛŒØ¯Ú¯Ø±ÙØªÚ¯ÛŒØŒ همهٔ Ø³Ø·Ø Ø®ÙˆØ±Ø´ÛŒØ¯ Ú¯Ø±ÙØªÙ‡ شود.
ویژگی‌های Ùیزیکی
برخلا٠زمین، ماه نه دارای آب است، نه هوا، نه زندگی Ùˆ نه میدان مغناطیسی. نمی‌توان Ú¯ÙØª Ú©Ù‡ ماه کاملاً ØºÛŒØ±ÙØ¹Ø§Ù„ است، زیرا «ماه‌لرزه» را باید نشانه‌ای از وجود نوعی ØØ±Ú©Øª در درون آن دانست. قطعاً ماه در دوران گذشته، Ø¢ØªØ´ÙØ´Ø§Ù†Ù‡Ø§ÛŒÛŒ داشته است؛ اما غالب ØÙره‌هایی را Ú©Ù‡ در آن می‌بینیم، نتیجه اصابت سنگهای آسمانی در اولین روزهای شکلگیری آن است. بعضی از این ØÙره‌ها عظیم اند عمق ØÙره نیوتون Û¸Ù¬Û°Û°Û° متر است. هنگامی Ú©Ù‡ سÙینه ÙØ¶Ø§ÛŒÛŒ شوروی به نام لونا Û³ از پشت ماه عکس Ú¯Ø±ÙØªØŒ دانشمندان دیدند Ú©Ù‡ روی پنهان ماه درست مانند روی آشکار آن نیست. در آنجا، تعداد ØÙره‌ها بسیار بیشتر بود؛ اما به طور کلی، از ØÙره‌های روی آشنای ماه کوچک‌تر بودند.
ماه پنجمین قمر طبیعی٠بزرگ در منظومهٔ خورشیدی در میان Û±Û·Û³ قمر موجود در این منظومه است. قطر ماه ØØ¯ÙˆØ¯ Û³Ù¬ÛµÛ°Û° کیلومتر است. جوّ ندارد Ùˆ Ø³Ø·Ø Ø¢Ù† از برخورد سنگ‌های آسمانی آبله‌گون است.
قطر کرهٔ ماه یک‌چهارم کرهٔ زمین است و هیچ سیارهٔ دیگری در منظومهٔ خورشیدی، نسبت به اندازهٔ خود، قمری به این بزرگی ندارد. چگالی ماه چهارپنجم چگالی زمین است.
انسان‌ها از قدیم از کرهٔ ماه Ùˆ چرخش منظم آن برای گاهشماری، به‌ویژه در کشاورزی، بهره Ù…ÛŒâ€ŒÚ¯Ø±ÙØªÙ†Ø¯. Ù…Ø³Ø§ÙØ±Ø§Ù† Ùˆ دریانوردان نیز از نور Ùˆ ØØ¶ÙˆØ± ماه برای جهت‌یابی Ùˆ ناوبری Ø§Ø³ØªÙØ§Ø¯Ù‡ می‌کردند؛ ماه هم‌چنین در اسطوره‌های اقوام ØØ¶ÙˆØ± زیادی داشته Ùˆ در برخی ÙØ±Ù‡Ù†Ú¯â€ŒÙ‡Ø§ ØØªÛŒ آن را به‌عنوان یک ایزد پرستش می‌کرده‌اند. گرانش (جاذبهٔ) ماه باعث به‌وجود آمدن جزر Ùˆ مد آب‌های کرهٔ زمین می‌شود. گرانش کرهٔ ماه هم‌چنین باعث باثبات ماندن Ù…ØÙˆØ± گردش زمین به‌دور خود می‌شود Ú©Ù‡ درصورت عدم وجود ماه، Ø§Ù†ØØ±Ø§Ù Ù…ØÙˆØ±ÛŒÙ زمین مرتباً تغییر می‌کرد Ùˆ این امر باعث Ø¢Ø´ÙØªÙ‡ شدن آب‌وهوا Ùˆ ÙØµÙ„‌ها در زمین می‌شد.
شکل‌گیری ماه
ماه Ùˆ زمین به‌گونهٔ هم‌زمان Ùˆ ØØ¯ÙˆØ¯ Û´Ù«Ûµ میلیارد سال پیش Ø´Ú©Ù„ Ú¯Ø±ÙØªÙ†Ø¯. Ø¬ÙØ±Ù… ماه Û±/۸۱ام Ø¬ÙØ±Ù… زمین است. این‌که ماه دقیقاً چگونه به‌وجود آمده، هنوز معلوم نشده‌است. ممکن است همراه با زمین در اوایل شکل‌گیری سامانهٔ خورشیدی Ø´Ú©Ù„ Ú¯Ø±ÙØªÙ‡â€ŒØ¨Ø§Ø´Ø¯ØŒ یا این‌که بعدها جذب میدان جاذبه شده Ùˆ در مدار زمین قرار Ú¯Ø±ÙØªÙ‡â€ŒØ§Ø³Øª. نظریه‌ای Ú©Ù‡ بیش از دیگر نظریه‌ها Ù¾Ø°ÛŒØ±ÙØªÙ‡ شده، این است Ú©Ù‡ ماه از برخورد یک سیارک به‌اندازهٔ مریخ به زمین به‌وجود آمده‌است.
اثرات متقابل جاذبه‌های زمین Ùˆ ماه بر همدیگر باعث Ø§ÙØ²Ø§ÛŒØ´ مدت ØØ±Ú©Øª وضعی٠هر دو جسم شده‌است. برای نمونه، زمانی مدت ØØ±Ú©Øª وضعی٠زمین (طول شبانه‌روز) تنها Û±Û° ساعت بوده، اما این زمان به Û²Û´ ساعت کنونی Ø§ÙØ²Ø§ÛŒØ´ ÛŒØ§ÙØªÙ‡â€ŒØ§Ø³Øª. اگر این روند همچنان ادامه پیدا کند، طول ماه‌ها به Û´Û· روز خواهد رسید. اما مقیاس زمانی٠این روند بسیار بلندتر از طول عمر خورشید بوده؛ بنابراین، سامانهٔ خورشیدی عمر کاÙÛŒ برای رسیدن به آن زمان را نخواهد داشت. قطر خورشید ۴۰۰برابر قطر ماه Ùˆ ÙØ§ØµÙ„Ù‡Ù” آن از زمین نیز ۴۰۰برابر ÙØ§ØµÙ„Ù‡Ù” ماه از زمین است. این Ø§ØªÙØ§Ù‚ باعث می‌شود تا هم ماه Ùˆ هم خورشید به یک اندازه به نظر رسیده Ùˆ درهنگام Ø®ÙˆØ±Ø´ÛŒØ¯Ú¯Ø±ÙØªÚ¯ÛŒØŒ همهٔ Ø³Ø·Ø Ø®ÙˆØ±Ø´ÛŒØ¯ Ú¯Ø±ÙØªÙ‡ شود.
ویژگی‌های Ùیزیکی
برخلا٠زمین، ماه نه دارای آب است، نه هوا، نه زندگی Ùˆ نه میدان مغناطیسی. نمی‌توان Ú¯ÙØª Ú©Ù‡ ماه کاملاً ØºÛŒØ±ÙØ¹Ø§Ù„ است، زیرا «ماه‌لرزه» را باید نشانه‌ای از وجود نوعی ØØ±Ú©Øª در درون آن دانست. قطعاً ماه در دوران گذشته، Ø¢ØªØ´ÙØ´Ø§Ù†Ù‡Ø§ÛŒÛŒ داشته است؛ اما غالب ØÙره‌هایی را Ú©Ù‡ در آن می‌بینیم، نتیجه اصابت سنگهای آسمانی در اولین روزهای شکلگیری آن است. بعضی از این ØÙره‌ها عظیم اند عمق ØÙره نیوتون Û¸Ù¬Û°Û°Û° متر است. هنگامی Ú©Ù‡ سÙینه ÙØ¶Ø§ÛŒÛŒ شوروی به نام لونا Û³ از پشت ماه عکس Ú¯Ø±ÙØªØŒ دانشمندان دیدند Ú©Ù‡ روی پنهان ماه درست مانند روی آشکار آن نیست. در آنجا، تعداد ØÙره‌ها بسیار بیشتر بود؛ اما به طور کلی، از ØÙره‌های روی آشنای ماه کوچک‌تر بودند.







